Ga naar de hoofdinhoud Ga naar de zoekopdracht Ga naar de hoofdnavigatie
callback

Asbest herkennen, maatregelen nemen,
asbest afvoeren

Starmix Batrix voordeel - Cordless Control

De productie en het gebruik van asbest zijn vanwege de kankerverwekkende eigenschappen al meer dan 30 jaar verboden. Toch is het onderwerp nog steeds actueel en zelfs urgenter dan ooit!

Dit komt onder meer doordat asbesthoudende materialen tot in de jaren 90 werden toegepast en vandaag de dag nog steeds in talrijke gebouwen te vinden zijn. Deze gebouwen zijn momenteel vanwege hun leeftijd toe aan renovatie en juist in deze periode wordt er vaak met asbest gewerkt.

Hier vind je alles wat je over het onderwerp asbest moet weten.

Bescherm jezelf en je collega's!

Ontdek nu hoe je asbest herkent, vermijdt en veilig kunt verwijderen.


Asbest Faser an einer Pinzette

1. Wat is asbest?

Asbest is een materiaal van natuurlijk voorkomende, vezelachtige silicaatmineralen met een diameter van maximaal 2 micrometer, dat vanaf 1930 vanwege zijn praktische eigenschappen in zulke grote hoeveelheden werd gebruikt als nauwelijks enig ander materiaal.

Vanwege hun eigenschappen hebben deze mineralen een lange geschiedenis als bouwmateriaal en werden ze in veel producten gebruikt, waaronder bepaalde bouwmaterialen zoals isolatiemateriaal, brandwerende matten, eternietplaten, buizen, vloerbedekkingen en zelfs in bepaalde soorten textiel. 

In 1993 werd het gebruik van asbest verboden, omdat het onmiskenbaar kankerverwekkend is. Omdat de ziekten echter pas tientallen jaren na contact met asbeststof optreden, werd het gevaar van asbest jarenlang onderschat.


De zes belangrijkste soorten asbest zijn chrysotiel, amosiet, crocidoliet, tremoliet, anthofylliet en actinoliet. Chrysotiel, ook wel wit asbest genoemd, is de meest gebruikte vorm en werd in een groot aantal producten toegepast.


Wat maakt asbest zo gevaarlijk?

Asbest bestaat uit zeer fijne vezels die bij inademing in de longen terechtkomen en ernstige gezondheidsschade zoals asbestose, longkanker en mesothelioom (wekedelentumor) kunnen veroorzaken. Dergelijke ziekten kunnen pas jaren na de blootstelling optreden, waardoor asbest als een van de grootste vermijdbare oorzaken van beroepsziekten wordt beschouwd. Inmiddels is bekend dat asbeststof aantoonbaar een kankerverwekkende gevaarlijke stof is.

Asbestose (long-/buikvliestumor) veroorzaakt volgens de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) in Genève wereldwijd jaarlijks 100.000 asbestgerelateerde sterfgevallen. Het risico om door asbest ziek te worden, hangt af van de hoogte en duur van de blootstelling en van de vraag of andere schadelijke stoffen inwerken. Zo verhoogt roken het risico met een factor tien.

De gemiddelde latentietijd (tijd tussen de eerste, zwaardere blootstelling en het uitbreken van de ziekte) bedraagt ongeveer 38 jaar. In ongunstige gevallen kan deze ook slechts 10 jaar bedragen. De kosten voor erkende asbestziekten bedroegen in 2009 meer dan 420 miljoen euro, dat is ongeveer een derde van de totale uitkeringskosten voor beroepsziekten!


2. Voorkomen van asbest en risicogebieden

Asbesthoudende materialen werden voornamelijk gebruikt in huizen die tussen 1930 en 1993 zijn gebouwd of gerenoveerd. Asbest komt echter ook voor in veel producten die in deze periode zijn vervaardigd.

Vroeger werd onderscheid gemaakt tussen zwak en hechtgebonden asbestproducten. Men ging ervan uit dat vooral zwakgebonden asbest een gevaar vormde. Tegenwoordig weet men dat ook hechtgebonden asbest een gevaar vormt.

Entfernung von Asbest mit einem Baustaubsauger

Asbest werd verwerkt in veel meer dan 3.000 verschillende producten. Enkele voorbeelden: 

  • Dak- en gevelplaten, sanitaire leidingen, bloembakken en andere asbestcementproducten
  • Lichtgewicht bouwplaten, eternietplaten
  • Vloerbedekkingen (bijv. vinyl-asbesttegels, Floor-Flex-platen of cushion-vinylbekledingen)
  • Isolatiematerialen voor brand-, warmte- en koudebescherming (bijv. voor leidingen), isolatiematerialen
  • Dakafdichtingsbanen, dakleer/asbestkarton
  • Raam- en voegafdichtingsmiddelen, voegmassa's
  • Afdichtingen/afdichtingskoorden in verwarmingsketels of rookgasbuizen
  • Nachtstroomkachels
  • (Magnesia-)dekvloeren

Minder bekend is dat asbest als toeslagstof ook in de volgende producten kan voorkomen:
  • Pleisterwerk
  • Plamuurmassa's
  • Vloer- en tegellijmen

TIP: Asbest herkennen

Bij het vaststellen van een mogelijke asbestverontreiniging helpt de productie- of inbouwdatum. De kans dat asbest (in de hierboven genoemde producten) vóór 1985 werd gebruikt, is zeer groot. Tussen 1985 en 1995 is verontreiniging door asbestproducten waarschijnlijk, aangezien de productie- en gebruiksverboden geleidelijk werden ingevoerd. Sinds 1995 is het gebruik van asbest in Duitsland in principe verboden; gevaar door asbest kan vanaf dit bouwjaar worden uitgesloten. In Europa is asbest pas sinds 2005 verboden. In veel ontwikkelings- en opkomende landen is asbest niet verboden en wordt het – meestal uit bewuste onwetendheid over de gevaren ervan – nog steeds gebruikt.

Tot de landen die asbest nog steeds gebruiken, behoren: China, Rusland, India en Brazilië.

Alleen door professionele analyses en materiaalmonsters is een betrouwbare vaststelling mogelijk! Geschikte meet- en keuringsinstituten, laboratoria en openbaar benoemde deskundigen zijn via de volgende link te vinden:

De onzichtbare verschrikking

Waarom vakmensen op de hoogte moeten zijn van asbest!


3. Gevaren en gevolgen van asbest

Asbest wordt gevaarlijk wanneer vezels vrijkomen en worden ingeademd. Daarom zijn alle werkzaamheden gevaarlijk waarbij mechanische methoden worden gebruikt, zoals boren, zagen, schuren, frezen, breken of vermalen.

Zogenoemde sloop-, sanerings- en onderhoudswerkzaamheden (ASI-werkzaamheden) moeten en mogen volgens de wettelijke bepalingen uitsluitend worden uitgevoerd door bedrijven die beschikken over de vereiste vakkennis en de personele en veiligheidstechnische voorwaarden.

Asbestgerelateerde sterfgevallen

Asbestose en aandoeningen van de pleura, long- en strottenhoofdkanker, evenals maligne mesothelioom zijn oorzaken van sterfgevallen, in het bijzonder van beroepsgerelateerde sterfgevallen. Afb. 1 toont de relatieve aandelen van de zes beroepsziekten met het hoogste aantal sterfgevallen in 2017. Mesothelioom leidt tot de meeste sterfgevallen (32 %), gevolgd door door asbest veroorzaakte longkanker met het op een na grootste aandeel (23 %) en asbestose, die op de vijfde plaats staat (7 %). In totaal waren asbestgerelateerde ziekten verantwoordelijk voor 63 % van alle sterfgevallen als gevolg van een beroepsziekte. Deze trend was de afgelopen jaren relatief constant. Verwacht wordt dat deze zich ook de komende jaren zal voortzetten.
Kreisdiagramm gesundheitliche Gefahren von Asbest

Afb.: Overzicht van sterfgevallen als gevolg van een beroepsziekte (BK) (%), 2017 (Bron: DGUV, www.baua.de; rapport "Nationaal Asbestprofiel Duitsland" - BAUA, 2020.) Overzicht van sterfgevallen als gevolg van een beroepsziekte (BK) (%), 2017 (Bron: DGUV, www.dguv.de, 2019)

4. Beschermingsmaatregelen

Wanneer asbesthoudende materialen ondeskundig worden verwijderd, kunnen de gevaarlijke vezels nog lange tijd na afloop van de werkzaamheden in de lucht aanwezig blijven. Daarom is bijzondere voorzichtigheid geboden. Zolang hechtgebonden asbestproducten intact zijn, bestaat er bij normaal gebruik geen gezondheidsgevaar door het vrijkomen van asbestvezels. Zijn de materialen echter broos, los of gebroken, dan moeten zij door gespecialiseerde bedrijven worden verwijderd met inachtneming van de telkens geldende wettelijke voorschriften.

WERKZAAMHEDEN MET ASBEST MOGEN UITSLUITEND WORDEN UITGEVOERD DOOR OPGELEID VAKPERSONEEL,

dat beschikt over een passende vergunning van de bevoegde instantie als bewijs van vakbekwaamheid overeenkomstig de Technische Regel voor Gevaarlijke Stoffen 519 beschikt.

1. Materiaal onderzoeken

Om de juiste maatregelen ter bescherming van mens en milieu te kunnen nemen, moet vóór aanvang van de werkzaamheden eerst worden gecontroleerd of er asbesthoudende materialen aanwezig zijn. Asbest is niet noodzakelijk met het blote oog te herkennen. Bovendien weten veel mensen niet precies waar asbest verwerkt zou kunnen zijn.

2. Gebied afzetten

Het volledige bouwplaatsgebied moet worden beschermd tegen toegang door onbevoegden en worden gemarkeerd (verbodsbord: „Asbest: toegang voor onbevoegden verboden“).


Tip:

Vaak is bekend dat asbest werd gebruikt als spuitasbest of voor daken en gevels. Minder bekend is dat ook pleisterwerk, plamuurmiddelen en tegellijm asbest kunnen bevatten. Een betrouwbare vaststelling van asbestvezels is daarom meestal alleen door middel van een analyse mogelijk. De „Richtlijn voor asbestonderzoek ter voorbereiding van werkzaamheden in en aan oudere gebouwen” van de Duitse Federale Dienst voor Arbeidsbescherming en Arbeidsgeneeskunde kan betrokkenen hierbij ondersteunen.

3. Geschikte beschermende kleding dragen

De beschermingsmaatregelen variëren afhankelijk van de asbestvezelconcentratie (F/m³, asbestvezels per kubieke meter). Hoe hoger de concentratie, hoe meer of strengere beschermende kleding moet worden gedragen.


Beschermingsmasker:
Met betrekking tot het geschikte asbestmasker gelden volgens de TRGS 519 de volgende vereisten:
  • Bij lage concentratie: asbestconcentratie tot 100.000 F/m³: deeltjesfilterende halfmaskers (FFP2) voor kortdurende werkzaamheden, respectievelijk halfmaskers met P2-filter bij langdurige werkzaamheden of masker met ventilator en deeltjesfilter TMP1
  • Bij gemiddelde concentratie: asbestconcentratie tot 300.000 F/m³: deeltjesfilterende halfmaskers (FFP3) voor kortdurende werkzaamheden, respectievelijk halfmaskers met P3-filter voor langdurigere werkzaamheden of masker met ventilator en deeltjesfilter TMP2
  • Bij hoge concentratie: asbestconcentratie boven 300.000 F/m³: volgelaatsmasker met ventilator en TMP3-filter
  • Bij zeer hoge concentratie: asbestconcentratie boven 4.000.000 F/m³: onafhankelijke ademhalingsapparatuur gebruiken (bijv. bij het verwijderen van spuitasbest)

Overige beschermende kleding: 
  • Beschermingspak: categorie 3, type 5/6, na afloop van de diagnose afvoeren. Bij vocht bovendien type 4 - Stofzuiger met H-filter. 
  • Wegwerphandschoenen
  • Veiligheidsschoenen en helm (bijzonder belangrijk bij diagnoses in sloopobjecten)
  • Veiligheidsbril (belangrijk bij de monstername van tegellijm)

Beschermingspak bij werkzaamheden met asbest:
Gebruik: 
  • Bij werkonderbrekingen grondig reinigen (afzuigen / vochtig afnemen)
  • Gebruik van onderkledingoverall / functioneel ondergoed
  • Indien nodig schoenovertrekken gebruiken
  • Hand- en voetbescherming stofdicht verbinden (met textieltape afplakken)
  • Wegwerp beschermingspak
  • Beschermingspakken moeten bij elk verlaten van het met asbest verontreinigde werkgebied worden afgevoerd. Herbruikbaar beschermingspak
  • Alleen gebruiken als een wegwerp beschermingspak niet kan worden gebruikt
  • Moet bij werkonderbrekingen in een geschikte (zwarte) zone blijven
  • Moet worden verzameld in stofdichte, overeenkomstig gemarkeerde, in water oplosbare containers en naar de reiniging worden gebracht; de wasserij moet worden geïnformeerd over het asbestgevaar. Reiniging is uitsluitend toegestaan in daarvoor geschikte wasserijen.

Basismaatregelen:

  • Er moet altijd een toezichthouder ter plaatse zijn die ervoor zorgt dat de werknemers zijn geïnstrueerd over de omgang met asbest, arbeidsmiddelen en beschermende kleding.
  • Het aantal werknemers en hun werktijd moeten tot een minimum worden beperkt.







Tip:

  •  Voer geen werkzaamheden aan asbesthoudende materialen uit zonder vakkennis! 
  • Vermijd absoluut stofvorming en het inademen van vrijgekomen asbestvezels! 
  • Draag geschikte beschermingsmiddelen! 
  • Schakel een deskundig bedrijf in dat weet welke methoden geschikt zijn! Voor sloop- en saneringswerkzaamheden aan zwakgebonden asbestproducten is een toelating van het deskundige bedrijf volgens TRGS 519 vereist. Uitgezonderd is de toepassing van getoetste en erkende emissiearme methoden. 
  • Wie de gebruiksbeperkingen overtreedt of asbesthoudende materialen niet vakkundig afvoert, kan onder omstandigheden strafbaar zijn.

5. Asbest afzuigen

„Wat wij voor jou kunnen doen, is je de best mogelijke stofzuiger bieden die je beschermt“ 

Voor het opzuigen van asbesthoudend stof mogen in Duitsland uitsluitend H-asbeststofzuigers worden gebruikt die voldoen aan de beproevingseisen van stofklasse H met de aanvullende test „Asbest“ volgens TRGS 519. Dankzij de aanvullende test bij een extern testinstituut zijn de stofzuigers toegelaten voor het opzuigen en afzuigen van asbest. Hiervoor moeten zij aan verdere voorwaarden voldoen, zoals bijvoorbeeld de stofvrije afvoer van het opgezogen materiaal met een speciaal gemarkeerde kunststof afvalzak. Er moet een typeplaatje met vermelding van luchtvolume en gewicht, evenals een duidelijke aanduiding van asbest, op de stofzuiger en op het stofopvangapparaat zijn aangebracht. De apparaten moeten bovendien typegekeurd en door de overheid of de instanties van de wettelijke ongevallenverzekering toegelaten zijn.

Wanneer in de commerciële sector met asbest wordt gewerkt, is een overeenkomstig bewijs van vakbekwaamheid voor werkzaamheden met asbest een basisvoorwaarde voor de betrokken werknemers.

Stofzuiger na elk gebruik reinigen

Het resterende stof dat in de gehele werkruimte aanwezig is, moet worden verwijderd door alle oppervlakken vochtig af te nemen.

Tot slot moet de stofzuiger van binnen en van buiten met een vochtige doek worden gereinigd, aangezien deze pas na grondige reiniging uit de gevarenzone mag worden verwijderd.


Entsorgung und Absaugung von asbesthaltigen Abfällen

7. Verwijdering van asbest volgens TRGS 519

Bij de verwijdering van asbesthoudend afval moeten de nationale dan wel regionale afvalrechtelijke bepalingen in acht worden genomen. Zwakgebonden asbestproducten mogen in Duitsland door particulieren worden afgevoerd, wanneer het afval volgens de voorschriften van TRGS 519 is verpakt. De verwijdering kan worden uitgevoerd door daarvoor erkende bedrijven. Idealiter wordt een gespecialiseerd bedrijf met de verwijdering belast, dat over de benodigde knowhow beschikt en de vereiste veiligheidsmaatregelen kan treffen bij het verwijderen en transporteren van filterzakken, afzuigmaterialen, PE-zakken of afvalzakken.

Alle voorwerpen uit het gevarengebied die niet kunnen worden gereinigd, gelden als gevaarlijk afval en moeten vakkundig worden verwijderd.

Bij ondeskundig handelen komt men er zelden vanaf met alleen instructies of waarschuwingen zonder boete. Meestal dreigen boetes en stillegging van de gehele bouwplaats, evenals strafrechtelijke procedures bij opzettelijke overtredingen.


Bescherm wat belangrijk voor je is

Asbest is een verzamelterm voor een groep natuurlijk voorkomende vezelachtige mineralen die vanwege hun hittebestendigheid en sterkte vaak in bouwmaterialen werden gebruikt.

Asbestvezels kunnen, wanneer ze worden ingeademd, leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, waaronder longkanker, mesothelioom en asbestose. De vezels zijn zo klein dat ze in de longen kunnen doordringen en daar op lange termijn schade kunnen veroorzaken.

Asbest kan voorkomen in verschillende bouwmaterialen, waaronder isolatiematerialen, dakplaten, vloertegels, spuitpleister en buisisolatie. Het werd voornamelijk gebruikt in gebouwen die vóór de jaren negentig werden gebouwd.

Een asbestanalyse kan alleen door een deskundige worden uitgevoerd. Er worden monsters van de verdachte materialen genomen en in een laboratorium onderzocht. Het is belangrijk dat er geen monstername zonder beschermingsmaatregelen en vakkennis wordt uitgevoerd, omdat dit gevaarlijk kan zijn.

Als je vermoedt dat je gebouw asbest bevat, moet je contact opnemen met een gecertificeerde asbestinspecteur. Probeer het materiaal niet zelf te verwijderen of te verstoren, omdat hierdoor gevaarlijke vezels kunnen vrijkomen.

Asbest moet altijd worden verwijderd door een professioneel, erkend asbestsaneringsbedrijf. Ondeskundige verwijdering kan leiden tot het vrijkomen van asbestvezels en vormt een aanzienlijk gezondheidsrisico.

De kosten voor asbestverwijdering variëren afhankelijk van de omvang van het werk en het getroffen materiaal. Het is raadzaam om meerdere offertes van erkende asbestsaneringsbedrijven aan te vragen om een nauwkeurige prijs te verkrijgen.

Deskundigen gebruiken speciale apparatuur en methoden om de vrijkoming van asbestvezels tot een minimum te beperken. Daartoe behoren beschermende kleding, ademhalingsmaskers, speciale afzuig- en filtratiesystemen, evenals het afdichten en veilig afvoeren van de verwijderde materialen. Voor werkzaamheden met asbest is uitsluitend het gebruik van een speciale asbeststofzuiger toegestaan, die beschikt over de aanvullende kwalificatie H-asbest.

Het verwijderde asbest wordt veilig verpakt en naar speciale stortplaatsen vervoerd die zijn toegelaten voor de opslag van gevaarlijk afval. Het gehele proces vindt plaats onder strenge wettelijke voorschriften om het milieu en de gezondheid van mensen te beschermen.