Asbest herkennen, maatregelen nemen,
asbest afvoeren
Dit komt onder meer doordat asbesthoudende materialen tot in de jaren 90 werden toegepast en vandaag de dag nog steeds in talrijke gebouwen te vinden zijn. Deze gebouwen zijn momenteel vanwege hun leeftijd toe aan renovatie en juist in deze periode wordt er vaak met asbest gewerkt.
1. Wat is asbest?
Asbest is een materiaal van natuurlijk voorkomende, vezelachtige silicaatmineralen met een diameter van maximaal 2 micrometer, dat vanaf 1930 vanwege zijn praktische eigenschappen in zulke grote hoeveelheden werd gebruikt als nauwelijks enig ander materiaal.
Vanwege hun eigenschappen hebben deze mineralen een lange geschiedenis als bouwmateriaal en werden ze in veel producten gebruikt, waaronder bepaalde bouwmaterialen zoals isolatiemateriaal, brandwerende matten, eternietplaten, buizen, vloerbedekkingen en zelfs in bepaalde soorten textiel.
In 1993 werd het gebruik van asbest verboden, omdat het onmiskenbaar kankerverwekkend is. Omdat de ziekten echter pas tientallen jaren na contact met asbeststof optreden, werd het gevaar van asbest jarenlang onderschat.
De zes belangrijkste soorten asbest zijn chrysotiel, amosiet, crocidoliet, tremoliet, anthofylliet en actinoliet. Chrysotiel, ook wel wit asbest genoemd, is de meest gebruikte vorm en werd in een groot aantal producten toegepast.
Wat maakt asbest zo gevaarlijk?
Asbest bestaat uit zeer fijne vezels die bij inademing in de longen terechtkomen en ernstige gezondheidsschade zoals asbestose, longkanker en mesothelioom (wekedelentumor) kunnen veroorzaken. Dergelijke ziekten kunnen pas jaren na de blootstelling optreden, waardoor asbest als een van de grootste vermijdbare oorzaken van beroepsziekten wordt beschouwd. Inmiddels is bekend dat asbeststof aantoonbaar een kankerverwekkende gevaarlijke stof is.
Asbestose (long-/buikvliestumor) veroorzaakt volgens de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) in Genève wereldwijd jaarlijks 100.000 asbestgerelateerde sterfgevallen. Het risico om door asbest ziek te worden, hangt af van de hoogte en duur van de blootstelling en van de vraag of andere schadelijke stoffen inwerken. Zo verhoogt roken het risico met een factor tien.
De gemiddelde latentietijd (tijd tussen de eerste, zwaardere blootstelling en het uitbreken van de ziekte) bedraagt ongeveer 38 jaar. In ongunstige gevallen kan deze ook slechts 10 jaar bedragen. De kosten voor erkende asbestziekten bedroegen in 2009 meer dan 420 miljoen euro, dat is ongeveer een derde van de totale uitkeringskosten voor beroepsziekten!
2. Voorkomen van asbest en risicogebieden
Asbesthoudende materialen werden voornamelijk gebruikt in huizen die tussen 1930 en 1993 zijn gebouwd of gerenoveerd. Asbest komt echter ook voor in veel producten die in deze periode zijn vervaardigd.
Vroeger werd onderscheid gemaakt tussen zwak en hechtgebonden asbestproducten. Men ging ervan uit dat vooral zwakgebonden asbest een gevaar vormde. Tegenwoordig weet men dat ook hechtgebonden asbest een gevaar vormt.
Asbest werd verwerkt in veel meer dan 3.000 verschillende producten. Enkele voorbeelden:
- Dak- en gevelplaten, sanitaire leidingen, bloembakken en andere asbestcementproducten
- Lichtgewicht bouwplaten, eternietplaten
- Vloerbedekkingen (bijv. vinyl-asbesttegels, Floor-Flex-platen of cushion-vinylbekledingen)
- Isolatiematerialen voor brand-, warmte- en koudebescherming (bijv. voor leidingen), isolatiematerialen
- Dakafdichtingsbanen, dakleer/asbestkarton
- Raam- en voegafdichtingsmiddelen, voegmassa's
- Afdichtingen/afdichtingskoorden in verwarmingsketels of rookgasbuizen
- Nachtstroomkachels
- (Magnesia-)dekvloeren
- Pleisterwerk
- Plamuurmassa's
- Vloer- en tegellijmen
De onzichtbare verschrikking
Waarom vakmensen op de hoogte moeten zijn van asbest!
3. Gevaren en gevolgen van asbest
Asbest wordt gevaarlijk wanneer vezels vrijkomen en worden ingeademd. Daarom zijn alle werkzaamheden gevaarlijk waarbij mechanische methoden worden gebruikt, zoals boren, zagen, schuren, frezen, breken of vermalen.
Zogenoemde sloop-, sanerings- en onderhoudswerkzaamheden (ASI-werkzaamheden) moeten en mogen volgens de wettelijke bepalingen uitsluitend worden uitgevoerd door bedrijven die beschikken over de vereiste vakkennis en de personele en veiligheidstechnische voorwaarden.
Asbestgerelateerde sterfgevallen
4. Beschermingsmaatregelen
Wanneer asbesthoudende materialen ondeskundig worden verwijderd, kunnen de gevaarlijke vezels nog lange tijd na afloop van de werkzaamheden in de lucht aanwezig blijven. Daarom is bijzondere voorzichtigheid geboden.
Zolang hechtgebonden asbestproducten intact zijn, bestaat er bij normaal gebruik geen gezondheidsgevaar door het vrijkomen van asbestvezels. Zijn de materialen echter broos, los of gebroken, dan moeten zij door gespecialiseerde bedrijven worden verwijderd met inachtneming van de telkens geldende wettelijke voorschriften.
1. Materiaal onderzoeken
Om de juiste maatregelen ter bescherming van mens en milieu te kunnen nemen, moet vóór aanvang van de werkzaamheden eerst worden gecontroleerd of er asbesthoudende materialen aanwezig zijn. Asbest is niet noodzakelijk met het blote oog te herkennen. Bovendien weten veel mensen niet precies waar asbest verwerkt zou kunnen zijn.2. Gebied afzetten
Het volledige bouwplaatsgebied moet worden beschermd tegen toegang door onbevoegden en worden gemarkeerd (verbodsbord: „Asbest: toegang voor onbevoegden verboden“).Tip:
Vaak is bekend dat asbest werd gebruikt als spuitasbest of voor daken en gevels. Minder bekend is dat ook pleisterwerk, plamuurmiddelen en tegellijm asbest kunnen bevatten. Een betrouwbare vaststelling van asbestvezels is daarom meestal alleen door middel van een analyse mogelijk. De „Richtlijn voor asbestonderzoek ter voorbereiding van werkzaamheden in en aan oudere gebouwen” van de Duitse Federale Dienst voor Arbeidsbescherming en Arbeidsgeneeskunde kan betrokkenen hierbij ondersteunen.
3. Geschikte beschermende kleding dragen
De beschermingsmaatregelen variëren afhankelijk van de asbestvezelconcentratie (F/m³, asbestvezels per kubieke meter). Hoe hoger de concentratie, hoe meer of strengere beschermende kleding moet worden gedragen.
- Bij lage concentratie: asbestconcentratie tot 100.000 F/m³: deeltjesfilterende halfmaskers (FFP2) voor kortdurende werkzaamheden, respectievelijk halfmaskers met P2-filter bij langdurige werkzaamheden of masker met ventilator en deeltjesfilter TMP1
- Bij gemiddelde concentratie: asbestconcentratie tot 300.000 F/m³: deeltjesfilterende halfmaskers (FFP3) voor kortdurende werkzaamheden, respectievelijk halfmaskers met P3-filter voor langdurigere werkzaamheden of masker met ventilator en deeltjesfilter TMP2
- Bij hoge concentratie: asbestconcentratie boven 300.000 F/m³: volgelaatsmasker met ventilator en TMP3-filter
- Bij zeer hoge concentratie: asbestconcentratie boven 4.000.000 F/m³: onafhankelijke ademhalingsapparatuur gebruiken (bijv. bij het verwijderen van spuitasbest)
- Beschermingspak: categorie 3, type 5/6, na afloop van de diagnose afvoeren. Bij vocht bovendien type 4 - Stofzuiger met H-filter.
- Wegwerphandschoenen
- Veiligheidsschoenen en helm (bijzonder belangrijk bij diagnoses in sloopobjecten)
- Veiligheidsbril (belangrijk bij de monstername van tegellijm)
- Bij werkonderbrekingen grondig reinigen (afzuigen / vochtig afnemen)
- Gebruik van onderkledingoverall / functioneel ondergoed
- Indien nodig schoenovertrekken gebruiken
- Hand- en voetbescherming stofdicht verbinden (met textieltape afplakken)
- Wegwerp beschermingspak
- Beschermingspakken moeten bij elk verlaten van het met asbest verontreinigde werkgebied worden afgevoerd. Herbruikbaar beschermingspak
- Alleen gebruiken als een wegwerp beschermingspak niet kan worden gebruikt
- Moet bij werkonderbrekingen in een geschikte (zwarte) zone blijven
- Moet worden verzameld in stofdichte, overeenkomstig gemarkeerde, in water oplosbare containers en naar de reiniging worden gebracht; de wasserij moet worden geïnformeerd over het asbestgevaar. Reiniging is uitsluitend toegestaan in daarvoor geschikte wasserijen.
Basismaatregelen:
- Er moet altijd een toezichthouder ter plaatse zijn die ervoor zorgt dat de werknemers zijn geïnstrueerd over de omgang met asbest, arbeidsmiddelen en beschermende kleding.
- Het aantal werknemers en hun werktijd moeten tot een minimum worden beperkt.
Tip:
- Voer geen werkzaamheden aan asbesthoudende materialen uit zonder vakkennis!
- Vermijd absoluut stofvorming en het inademen van vrijgekomen asbestvezels!
- Draag geschikte beschermingsmiddelen!
- Schakel een deskundig bedrijf in dat weet welke methoden geschikt zijn! Voor sloop- en saneringswerkzaamheden aan zwakgebonden asbestproducten is een toelating van het deskundige bedrijf volgens TRGS 519 vereist. Uitgezonderd is de toepassing van getoetste en erkende emissiearme methoden.
- Wie de gebruiksbeperkingen overtreedt of asbesthoudende materialen niet vakkundig afvoert, kan onder omstandigheden strafbaar zijn.
5. Asbest afzuigen
„Wat wij voor jou kunnen doen, is je de best mogelijke stofzuiger bieden die je beschermt“
Voor het opzuigen van asbesthoudend stof mogen in Duitsland uitsluitend H-asbeststofzuigers worden gebruikt die voldoen aan de beproevingseisen van stofklasse H met de aanvullende test „Asbest“ volgens TRGS 519. Dankzij de aanvullende test bij een extern testinstituut zijn de stofzuigers toegelaten voor het opzuigen en afzuigen van asbest. Hiervoor moeten zij aan verdere voorwaarden voldoen, zoals bijvoorbeeld de stofvrije afvoer van het opgezogen materiaal met een speciaal gemarkeerde kunststof afvalzak. Er moet een typeplaatje met vermelding van luchtvolume en gewicht, evenals een duidelijke aanduiding van asbest, op de stofzuiger en op het stofopvangapparaat zijn aangebracht. De apparaten moeten bovendien typegekeurd en door de overheid of de instanties van de wettelijke ongevallenverzekering toegelaten zijn.
Wanneer in de commerciële sector met asbest wordt gewerkt, is een overeenkomstig bewijs van vakbekwaamheid voor werkzaamheden met asbest een basisvoorwaarde voor de betrokken werknemers.
EUR 1.255,45
Prijzen incl. btw excl.
- IFA-gecertificeerde veiligheidszuiger voor zeer gezondheidsgevaarlijke stoffen van stofklasse H en asbest (volgens TRGS 519), stofretentievermogen ≥ 99,995%
- Behoeftegerichte filterreiniging dankzij drukverschilmeting
- Bijzonder efficiënt binnen 3,5 sec. per filter, met de kracht van 300 g
- HEPA-filter H14
- incl. speciale PE-ledigingszak voor asbest
- Incl. QUIX accessoire-snelwisselsysteem
Bescherm wat belangrijk voor je is!
Meer info over Asbest - gevaren, beschermingsmaatregelen, verwijdering
Stofzuiger na elk gebruik reinigen
Het resterende stof dat in de gehele werkruimte aanwezig is, moet worden verwijderd door alle oppervlakken vochtig af te nemen.
Tot slot moet de stofzuiger van binnen en van buiten met een vochtige doek worden gereinigd, aangezien deze pas na grondige reiniging uit de gevarenzone mag worden verwijderd.
7. Verwijdering van asbest volgens TRGS 519
Bij de verwijdering van asbesthoudend afval moeten de nationale dan wel regionale afvalrechtelijke bepalingen in acht worden genomen. Zwakgebonden asbestproducten mogen in Duitsland door particulieren worden afgevoerd, wanneer het afval volgens de voorschriften van TRGS 519 is verpakt. De verwijdering kan worden uitgevoerd door daarvoor erkende bedrijven. Idealiter wordt een gespecialiseerd bedrijf met de verwijdering belast, dat over de benodigde knowhow beschikt en de vereiste veiligheidsmaatregelen kan treffen bij het verwijderen en transporteren van filterzakken, afzuigmaterialen, PE-zakken of afvalzakken.
Alle voorwerpen uit het gevarengebied die niet kunnen worden gereinigd, gelden als gevaarlijk afval en moeten vakkundig worden verwijderd.
Bij ondeskundig handelen komt men er zelden vanaf met alleen instructies of waarschuwingen zonder boete. Meestal dreigen boetes en stillegging van de gehele bouwplaats, evenals strafrechtelijke procedures bij opzettelijke overtredingen.